कोल्हापूर : प्रसारमाध्यम वृत्तसेवा
कोल्हापूरच्या राजवाड्याला समाजसुधारणेचं, शिक्षणाचं, आरोग्य विषयक नवउदात विचारांचं अन जगाला मार्गदर्शन करणारं नेतृत्व लाभलं, ते राजर्षी शाहू महाराजांच्या रुपाने . परंतु त्यांच्या पश्चात, त्यांच्या स्वप्नांना साकार रूप देणारे, समाजहिताच्या कार्याची वाट चालणारे, आणि नव्या पिढीला प्रेरणा देणारे राजे म्हणजेच श्रीमंत राजाराम महाराज छत्रपती. आज ३१ जुलै रोजी त्यांच्या जयंती निमित्त कार्याचा घेतलेला आढावा
शाहू महाराजांचे खरे वारसदार
राजर्षी शाहू महाराज हे सामाजिक समतेचे आणि शिक्षण प्रसाराचे गाढे पुरस्कर्ते होते. त्यांनी जे विचार रुजवले, ते केवळ त्यांच्या काळापुरतेच नव्हते, तर पुढील कित्येक पिढ्यांसाठी मार्गदर्शक होते. त्यांच्या निधनानंतर, संस्थानात एक प्रकारचं सामाजिक वैचारिक पोकळी निर्माण झाली होती.
ही पोकळी भरून काढणारे आणि शाहू महाराजांच्या मूल्यांची सांगड आधुनिक समाजव्यवस्थेशी घालणारे राजे म्हणजेच श्रीमंत राजाराम महाराज.
लोकहितासाठी झटणारे राजे
राजाराम महाराजांनी आपल्या कार्यकाळात खालील महत्त्वपूर्ण बाबींवर भर दिला
-
शिक्षणाचा प्रसार : ते म्हणत, ” ज्ञान हेच खऱ्या अर्थानं स्वातंत्र्य देणारं साधन आहे.” त्यांनी ग्रामीण भागात शाळा स्थापन करून बहुजन मुलांपर्यंत शिक्षण पोहोचवलं.
-
आरोग्य क्षेत्रातील कामगिरी : प्लेग, कॉलरा, अशा साथीच्या आजारांनी रयतेला वेठीस धरलेलं असताना, त्यांनी तातडीने वैद्यकीय शिबिरं, औषध पुरवठा आणि रुग्णवाहिका व्यवस्था सुरू केली.
-
प्रशासनिक पारदर्शकता : त्यांनी कोल्हापूर संस्थानात शिस्तबद्ध, पारदर्शक आणि जनहितैषी प्रशासन उभं केलं. त्यांनी अधिकारी निवडींमध्ये गुणवत्तेला प्राधान्य दिलं.
-
बहुजन समाजाचा विकास : दलित, मागासवर्गीय, महिलांसाठी त्यांनी अनेक योजना राबवून सामाजिक समावेशकतेस चालना दिली. शाहू महाराजांचे ‘सार्वजनिक सेवा हेच धर्म’ हे तत्व त्यांनी पाळलं.
-
साहित्य-संस्कृतीचं जतन : त्यांनी ग्रंथलेखनाला, संशोधनाला प्रोत्साहन दिलं. कोल्हापूरचे ग्रंथालय हे त्यांच्या कार्यामुळेच सशक्त झालं.
आधुनिकतेकडे झुकावं
श्रीमंत राजाराम महाराज हे आधुनिक शिक्षणाचे व तंत्रज्ञानाचे महत्त्व ओळखणारे राजे होते. त्यांनी केवळ परंपरा जपली नाही, तर तिला नव्या विचारांची जोड दिली. कोल्हापूरसारख्या संस्थानात आधुनिकतेचा झरा वाहवणं हे त्यांचं मोठं यश होतं.
राजर्षी शाहू महाराजांनी पेरलेली सामाजिक समतेची बीजं, राजाराम महाराजांनी सच्च्या अर्थानं रुजवली. आजच्या युगातही त्यांच्या कार्याची आठवण घेतल्याशिवाय समता, शिक्षण व सामाजिक न्याय या बाबतीत बोलताच येत नाही.त्यांच्या कार्याची आठवण म्हणजे एका विवेकी, द्रष्ट्या आणि लोकाभिमुख राजेशाही परंपरेचा गौरवशाली सन्मान होय.
———————————————————————————–
