मुंबई : प्रसारमाध्यम न्यूज
केंद्र सरकारच्या ‘विंडस्’ ( हवामान माहिती नेटवर्क डाटा सेंटर ) या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पा अंतर्गत राज्यात ग्रामपंचायत स्तरावर स्वयंचलित हवामान केंद्रांची उभारणी करण्यासाठी राबविण्यात येणाऱ्या महावेध प्रकल्पास मंगळवारी राज्य मंत्रिमंडळ बैठकीत पाच वर्षांची मुदतवाढ देण्यात आली. हा निर्णय हवामान विषयक अचूक माहिती गावागावात पोहोचविण्यासाठी आणि शेतकऱ्यांना हवामानाधारित कृषी सल्ला व मार्गदर्शन मिळावे यासाठी महत्त्वाचा ठरणार आहे.
अंमलबजावणीचा धीम्या गतीने प्रवास
महावेध प्रकल्पाची सुरुवात राज्यात जवळपास पाच वर्षांपूर्वी झाली. मात्र, अंमलबजावणीत अपेक्षित गती न मिळाल्यामुळे प्रकल्पाची अंमलबजावणी कासवगतीने झाली. परिणामी, अपेक्षित परिणाम दिसून आले नाहीत. त्यामुळे आता या प्रकल्पास नव्याने चालना देण्यासाठी आणि उर्वरित कामे पूर्ण करण्यासाठी पाच वर्षांची मुदतवाढ देण्यात आली आहे.
हवामान माहितीची उपलब्धता
या प्रकल्पांतर्गत महसूल मंडळ स्तरावर स्वयंचलित हवामान केंद्रे उभारण्यात आली आहेत. या केंद्रांद्वारे तापमान, पर्जन्यमान, सापेक्ष आर्द्रता, वाऱ्याचा वेग आणि दिशा या हवामानविषयक महत्त्वाच्या घटकांची माहिती संकलित केली जाते. ग्रामपंचायत स्तरावर अशी केंद्रे उभारली गेल्यास स्थानिक स्तरावर अचूक हवामान माहिती मिळू शकते, ज्याचा थेट लाभ शेतकऱ्यांना होतो.
शेतकऱ्यांसाठी हवामानाधारित सल्ला
या माहितीच्या आधारे शेतकऱ्यांना हवामानाधारित कृषी सल्ला दिला जाऊ शकतो. उदा. कोणत्या दिवशी पेरणी करावी, कुठल्या काळात कीड नियंत्रण करावे, कापणीसाठी योग्य काळ कोणता असे निर्णय घेण्यात हवामान माहिती उपयुक्त ठरते. त्यामुळे शेतीतील जोखीम कमी करता येते आणि उत्पादनात वाढ होण्यास मदत होते.
पुढील टप्प्यातील योजना
राज्य शासनाने नव्याने दिलेल्या मुदतीनुसार, ग्रामपंचायत स्तरावर अधिकाधिक स्वयंचलित हवामान केंद्रांची उभारणी करण्यात येणार आहे. या केंद्रांची निगा, देखभाल व माहिती संकलनाच्या प्रक्रिया अधिक प्रभावीपणे राबविण्यासाठी तांत्रिक यंत्रणा आणि प्रशिक्षणाचे आयोजन केले जाणार आहे.
———————————————————————————————–
