With the help of modern science, attempts are being made to create offspring with specific traits by making controlled changes to DNA.
नवी दिल्ली : प्रसारमाध्यम वृत्तसेवा
आजचे युग तंत्रज्ञानाने व्यापलेले आहे. माहितीपासून वैद्यकीय सेवा, शिक्षण आणि मनोरंजनापर्यंत सर्व काही सेकंदात उपलब्ध होते. या प्रगत तंत्रज्ञानाने आता मानवी जीवनाच्या एका संवेदनशील आणि महत्त्वाच्या क्षेत्रात प्रवेश केला आहे संतती निर्माण. यालाच डिझायनर बेबी अशी संकल्पना दिली जात आहे.
डिझायनर बेबी म्हणजे काय
जसे तुम्ही टेलरला तुमच्या आवडीचा सूट बनवायला सांगता बाही कशा असाव्यात, बटणे कशी लावायची, रंग कोणता असावा तसंच आता मुलांच्या गुणधर्मांमध्ये बदल करण्याची तयारी सुरू झाली आहे. पालक त्यांच्या आवडीचे डोळे, चेहरा, त्वचेचा रंग, उंची किंवा इतर शारीरिक वैशिष्ट्ये निवडून मुलाचे स्वरूप ठरवू शकतात. काही देशांमध्ये ही संकल्पना आधीच प्रयोगांच्या पातळीवर आहे.
थ्री पर्सन इन व्हिट्रो फर्टिलायझेशन (IVF) तंत्रज्ञानाच्या मदतीने ब्रिटनमध्ये अशी काही मुले जन्माला आली आहेत. या प्रक्रियेत तीन व्यक्तींचे डीएनए वापरले जाते. दोन पालकांचे आणि एका निरोगी दात्याचे जेणेकरून बाळाला गंभीर अनुवंशिक आजारांपासून संरक्षण मिळू शकेल.
मूल कसे दिसेल, त्याची प्रकृती कशी असेल, त्याला कोणते आजार होण्याची शक्यता आहे, यामागे डीएनएचा मोठा वाटा असतो. आधुनिक विज्ञानाच्या मदतीने डीएनएमध्ये नियंत्रित बदल करून विशिष्ट गुणधर्म असलेली संतती निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. वेगवेगळ्या डीएनएचे मिश्रण करून, पालकांच्या पसंतीनुसार मूल घडवण्याची संकल्पना पुढे आली आहे. हे तंत्रज्ञान केवळ सौंदर्य किंवा रूपासाठीच नाही, तर अनुवंशिक आजारांपासून संरक्षण करण्यासाठी विकसित केले गेले आहे. गंभीर आजारांनी त्रस्त असलेल्या पालकांसाठी ही प्रक्रिया एक आशेचा किरण मानली जात आहे.
वाद आणि नैतिक प्रश्न
तथापि, या तंत्रज्ञानाला विरोधही मोठ्या प्रमाणावर होत आहे. अनेक तज्ज्ञ आणि समाजसेवक यावर प्रश्न उपस्थित करतात की, अशा प्रकारे जर डीएनएमध्ये छेडछाड वाढली तर पृथ्वीवर विविध प्रकारचे मानव निर्माण होऊ शकतात – काही वेळा ते चित्रपटांमध्ये दाखवले जातात तसे विकृत स्वरूप घेऊ शकते. यामुळे सामाजिक समता आणि नैतिकतेचे प्रश्न निर्माण होतात.
सध्या अमेरिकेसारख्या देशांनी अशा तंत्रज्ञानावर बंदी घातली आहे. तरीही, गंभीर आजारांपासून संरक्षण करण्यासाठी आणि संततीच्या आरोग्याचा विचार करून अनेक पालक या प्रक्रियेचा स्वीकार करतात. विज्ञानाने दिलेल्या संधी आणि नैतिक जबाबदारी यामधील संतुलन राखणे आज मोठे आव्हान बनले आहे.
डिझायनर बेबी हा विषय आकर्षक असला तरी त्याचा वापर संयम आणि नैतिकतेने करणे गरजेचे आहे. वैज्ञानिक प्रगती मानवाच्या भल्यासाठी असली पाहिजे; अन्यथा ती नव्या समस्या निर्माण करू शकते. त्यामुळे सरकार, वैद्यकीय संस्था आणि समाज यांना मिळून या तंत्रज्ञानाच्या वापराबाबत स्पष्ट नियम आणि मार्गदर्शक तत्त्वे ठरवावी लागतील.
