प्रसारमाध्यम l दिग्विजय माळकर
सीरिया ची राजधानी दमास्कस येथील राष्ट्रीय संग्रहालयातून रोमनकालीन सहा दुर्मिळ संगमरवरी मूर्ती चोरीला
गेल्याने जगभरात चिंता व्यक्त केली जात आहे. या मूर्ती प्रेम, प्रजनन आणि विजयाची देवी मानल्या जाणाऱ्या व्हीनसच्या असल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले आहे.
नोव्हेंबर १२ च्या रात्री संग्रहालयाच्या क्लासिकल विंगमधून या मूर्ती गायब झाल्या. तपासादरम्यान संग्रहालयाचे एक दार आतून तोडण्यात आल्याचे आढळले. त्यानंतर सीरियाच्या पुरातत्त्व आणि संग्रहालय संचालनालयाने संग्रहालय तात्पुरते बंद करून चौकशी सुरू केली आहे.
सीरियातील होम्स गव्हर्नरेटमधील ऐतिहासिक शहर पाल्मिरा येथील भव्य कमानीच्या अवशेषांजवळ पत्रकार फिरत आहेत
UNESCOने या चोरीचा तीव्र निषेध करत याला सीरियाच्या सांस्कृतिक इतिहासावरचा हल्ला म्हटले आहे. संग्रहालय प्रशासनाने सुरक्षा आणि देखरेख व्यवस्था अधिक मजबूत करण्याचे आश्वासन दिले आहे.
युद्धातून वाचलेला वारसा पुन्हा धोक्यात
सीरियातील यादवी युद्धाच्या काळात अनेक अमूल्य पुरातन वस्तू गुप्त ठिकाणी हलवून सुरक्षित ठेवण्यात आल्या होत्या. २०१२ मध्ये संग्रहालय बंद करण्यात आले होते आणि २०२५ मध्ये ते पूर्ण क्षमतेने पुन्हा सुरू झाले. परंतु आता या चोरीमुळे सांस्कृतिक वारशाच्या सुरक्षेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
राष्ट्रीय संग्रहालयात प्राचीन Palmyra येथील ग्रीको-रोमन शिल्पकला, उगारितमधील जगातील सर्वात प्राचीन वर्णमालेचे पुरावे आणि इतर अनेक ऐतिहासिक वस्तू जतन करण्यात आल्या आहेत.
तज्ज्ञांची चिंता
सांस्कृतिक वारसा गुन्हे संशोधक मॅडिसन लिसन यांनी सांगितले की, “सीरियामध्ये राजकीय बदलांनंतर आशेचे वातावरण असले तरी सांस्कृतिक वारसा अजूनही असुरक्षित आहे. या मूर्ती केवळ ऐतिहासिक नाहीत, तर त्या देशाच्या सामूहिक ओळखीचाही भाग आहेत.”
माजी पुरातत्त्व संचालक मामून अब्दुलकरीम यांनी सांगितले की, २०१२ ते २०१७ या काळात संग्रहालयाच्या सुरक्षेसाठी विशेष उपाययोजना करण्यात आल्या होत्या. मजबूत दरवाजे, सीसीटीव्ही आणि प्रकाशयोजना यांचा समावेश होता.
चोरी गेलेल्या वस्तू परत मिळण्याची आशा
तज्ज्ञांच्या मते, मूर्तींची योग्य नोंद आणि छायाचित्रे उपलब्ध असल्याने त्या आंतरराष्ट्रीय कला बाजारात ओळखणे शक्य होऊ शकते. यासाठी आंतरराष्ट्रीय तपास यंत्रणा, लिलाव संस्था आणि Interpol यांचे सहकार्य महत्त्वाचे ठरणार आहे.
पामायरा विध्वंसाची आठवण
२०१४ ते २०१७ दरम्यान दहशतवादी संघटना Daeshने पामायरा येथील अनेक प्राचीन मंदिरांचा विध्वंस केला होता. पुरातत्त्वज्ञ खालिद अल-असाद यांचीही हत्या करण्यात आली होती. या घटनांमुळे सीरियाच्या सांस्कृतिक वारशाला मोठा फटका बसला होता.
आजही सीरियातील सर्व सहा UNESCO जागतिक वारसा स्थळांना युद्धाचे घाव आहेत. यात दमास्कस, अलेप्पो, बोस्रा आणि पामायरा यांचा समावेश आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, सांस्कृतिक वारसा जपण्यासाठी दीर्घकालीन संस्थात्मक प्रयत्न, पारदर्शक नोंदणी व्यवस्था आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्य आवश्यक आहे.
