कोल्हापूर : प्रसारमाध्यम न्यूज
कोल्हापूर जिल्ह्यातील लहानग्यांच्या शिक्षण प्रवासात महत्त्वाचा टप्पा ठरणारा ‘आधारशिला’ हा विशेष अभ्यासक्रम यावर्षी सर्व अंगणवाड्यांमध्ये राबविण्यात येणार आहे. महिला व बालकल्याण विभाग आणि कोल्हापूर जिल्हा परिषद यांच्या संयुक्त विद्यमाने या अभ्यासक्रमाच्या अंमलबजावणीची तयारी जोरात सुरू आहे.
जिल्ह्याच्या ग्रामीण भागात ३ हजार ९१५ तर शहरात ५०८ अंगणवाड्या कार्यरत असून, त्यामध्ये ३ ते ६ वयोगटातील सुमारे ५२,००० बालकांचा समावेश आहे. या सर्व बालकांच्या बौद्धिक आणि भावनिक विकासासाठी ‘आधारशिला’ हा अभ्यासक्रम महत्त्वाची भुमिका बजावणार आहे.
तालुका स्तरावर प्रशिक्षण शिबिरे –
कोल्हापूर जिल्हा परिषदेच्या बालविकास प्रकल्प कार्यालयांमार्फत शाहूवाडी, गडहिंग्लज, कागल, राधानगरी, हातकणंगले, करवीर व भुदरगड या तालुक्यांमध्ये अंगणवाडी सेविकांसाठी प्रशिक्षण कार्यशाळा आयोजित करण्यात येत आहेत.
या प्रशिक्षणात ‘आधारशिला’ अभ्यासक्रमाची रूपरेषा, मूलभूत शिकवण्या, खेळ-आधारित शिक्षणपद्धती, कृतीवर आधारित अध्ययन, मूल्यमापन पद्धती आणि मुलांशी संवाद कौशल्य यांवर भर दिला जात आहे.
पालकांमध्येही उत्सुकता –
‘आधारशिला’ अभ्यासक्रमामुळे मुलांना शाळेपूर्व शिक्षणाची सवय लवकर लागेल, त्यांचा आत्मविश्वास वाढेल आणि शैक्षणिक प्रवासाची पायाभरणी भक्कम होईल, असे मत अनेक पालकांनी व्यक्त केले. मुलं आता पुस्तकी अभ्यासाऐवजी खेळ, गाणी, गोष्टी यामधून शिकत आहेत. त्यामुळं त्यांचा सहभाग आणि उत्साह मोठ्या प्रमाणावर वाढलेला असेल
कोल्हापूर जिल्ह्यात ‘आधारशिला’ अभ्यासक्रमाची अंमलबजावणी ही केवळ शैक्षणिक नव्हे, तर सामाजिक दृष्टिकोनातूनही महत्त्वाची ठरणार आहे. जिल्हा परिषद आणि महिला व बालकल्याण विभागाच्या एकत्रित प्रयत्नांमुळे कोल्हापुरातील अंगणवाड्यांचा चेहरा-मोहरा बदलण्याची शक्यता असून, भविष्यातील गुणवत्तापूर्ण शालेय शिक्षणासाठी ही एक ठोस पायरी ठरणार आहे.
आधारशिला अभ्यासक्रम
‘आधारशिला’ हा एक पूर्व-प्राथमिक शिक्षणक्रम आहे, जो ३ ते ६ वर्ष वयोगटातील बालकांसाठी तयार करण्यात आलेला आहे. राष्ट्रीय शिक्षण धोरण २०२० अंतर्गत बालकांचा सर्वांगीण विकास साधण्यासाठी आणि शालेय शिक्षणाची भक्कम पायाभरणी करण्यासाठी या अभ्यासक्रमाची रचना करण्यात आली आहे.
हा अभ्यासक्रम NCERT (राष्ट्रीय शैक्षणिक संशोधन आणि प्रशिक्षण परिषद) यांनी तयार केलेल्या ‘निपुण भारत मिशन’ च्या ध्येयांशी सुसंगत आहे. तो बालकांचा भाषा, गणित, शारीरिक, सामाजिक, भावनिक, आणि संज्ञानात्मक विकास साधतो.
वैशिष्ट्ये :
-
खेळामधून शिक्षण (Play-based learning) : मुलांच्या नैसर्गिक उत्सुकतेला चालना देणारे खेळ, गोष्टी, गाणी, नाटुकले यांचा समावेश. उदा. रंग ओळख, आकृतिबंध, छोट्या गोष्टी, भावनांची ओळख.
-
भाषा विकास : बोली सुधारणा, शब्दसंपत्ती वाढवणे, संवाद कौशल्य वाढवणे. मातृभाषेतून शिक्षणावर भर.
-
गणितीय संकल्पना : संख्या ओळख, मोजमाप, तुलना, आकार यांची प्राथमिक समज. संकल्पना कृतीतून शिकवली जाते.
-
सामाजिक व भावनिक विकास : मैत्री, सामंजस्य, भावनांची ओळख, समूहात काम करण्याची सवय. सामाजिक वर्तन, स्वच्छतेच्या सवयी.
-
शारीरिक विकास : बारीक व मोठी हालचाल (gross & fine motor skills) सुधारण्यासाठी खेळ व क्रिया.
-
पर्यावरण व अनुभवाधारित शिक्षण : निसर्ग निरीक्षण, घरगुती गोष्टींचा उपयोग, आसपासच्या जगाची ओळख.
अभ्यासक्रम रचनेचा कालावधी :
-
अभ्यासक्रम वार्षिक योजना, मासिक योजना व आठवड्याच्या कृतीपत्रकांनुसार राबवला जातो.
-
तो सुरक्षित, समावेशक आणि आनंददायी शिक्षणाच्या वातावरणात मुलांना शिकवला जातो.
मूल्यमापन कसे होते ?
-
मुलांचे सतत निरीक्षण केले जाते (कर्मचारी निरीक्षण आधारित मूल्यमापन).
-
लेखी परीक्षा नसतात.
-
मुलांच्या सहभागावर, सर्जनशीलतेवर व वर्तनातील प्रगतीवर लक्ष.
-
आधारशिला’ अभ्यासक्रम म्हणजे शिक्षणाची पहिली पायरी – जिथे मुलं खेळता-खेळता शिकतात आणि शिक्षणाचा गोडवा अनुभवतात.
—————————————————————————————-
