कोल्हापूर : प्रसारमाध्यम न्यूज
विशेषत: वैद्यकीय, कृषी, घरगुती, वेष्टन यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या नॉन-वेव्हन कापडाची सध्या मागणी वाढत आहे. भारतात नॉन‑वॉवन कापडांची घरगुती खप २०१९ मध्ये सुमारे ५४८ हजार टन होती, जी २०२३ मध्ये ९८९ हजार टन पर्यंत वाढली आहे. नॉन‑वेव्हन कापडांची घरगुती १५.९ टक्के वार्षिक वृद्धिदर आहे. एका अहवालानुसार २०२५-३० दरम्यान नॉन-वेव्हन कापडची मागणी १६ हजार ९८ कोटी पर्यत वाढेल.
नॉन-वेव्हन कापड म्हणजे असे कापड जे पारंपरिक विणी किंवा विणकाम पद्धतीने बनवले जात नाही. हे कापड तंतू (fibers) थेट एकत्र करून, त्यांना रासायनिक, उष्णतेद्वारे किंवा दाबाद्वारे चिकटवून तयार केले जाते.
नॉन-वेव्हन कापडाची वैशिष्ट्ये :
विणी व विणकामाशिवाय तयार होते, हलके वजन असते, कमी किमतीचे असते, एकदाच वापरण्यायोग्य (Disposable) असते. या कापडाचे जलद उत्पादन शक्य असते.
कापड कशापासून तयार केले जाते :
-
पॉलिप्रॉपिलीन (Polypropylene) – सर्वाधिक वापरले जाणारे, पॉलिएस्टर, रेयान, नैसर्गिक तंतू – कापूस इ.
-
कापडाचे फायदे :
-
उत्पादनाची गती जलद, कमी खर्च, इको-फ्रेंडली पर्याय उपलब्ध (बायोडिग्रेडेबल प्रकार), विविध प्रकारांमध्ये उपलब्ध
-
नॉन-वेव्हन कापडाचे महत्त्व :
वैद्यकीय क्षेत्रात वापर
-
सर्जिकल मास्क, गाऊन्स, कॅप्स, सर्जिकल ड्रेप्स यांसाठी वापरले जाते.
-
एकदाच वापरून फेकून देण्याजोगे असल्यामुळे संसर्गाचा धोका कमी होतो.
-
सॅनिटरी नॅपकिन्स, डायपर्स, अंडरपॅड्समध्ये वापरले जाते.
स्वच्छता व आरोग्य
-
टिश्यू पेपर, वाइप्स, फेस मास्क, हे सर्व नॉन-वेव्हन कापडाने तयार होतात.
-
हे कापड हलके व शोषणक्षम (absorbent) असते.
औद्योगिक
-
फिल्टरेशन मटेरियल (पाण्याचे, हवेमधले फिल्टर्स) म्हणून वापरले जाते.
-
इन्सुलेशन, अॅकूस्टिक मटेरियल्स, आणि फायर प्रोटेक्शनमध्ये वापर.
कृषी
-
झाडांसाठी संरक्षण देणारे कापड, गवत रोपणासाठी मॅट्स, वायू व पाण्याचा प्रवाह नियंत्रित करणारे कव्हर्स.
गृहोपयोगी व कपड्यांमध्ये वापर
-
बॅग्स, कुशन्स, गद्दे, कार सीट कव्हर यामध्ये वापरले जाते.
-
नॉन-विव्हन कापडामुळे टिकाऊपणा आणि स्वच्छता राखणे सोपे होते.
पर्यावरणीय महत्त्व
-
बायोडिग्रेडेबल व पुनर्वापर करण्याजोगे प्रकार आता तयार होत आहेत.
-
प्लास्टिकऐवजी काही ठिकाणी हे पर्याय म्हणून वापरले जात आहे.
-
बदलत्या काळानुसार नॉन-वेव्हन कापडाची उपयोगिता वाढत आहे. पर्यायाने याचे महत्त्व देखील वाढत आहे. महत्त्त्वाचे म्हणजे हे कापड पर्यावरणपूरक आहे. यामुळे हे कापड काही प्रमाणात प्लास्टिकला पर्याय ठरू शकेल. हे कापड स्वस्त असल्याने खरेदी करणे सहज शक्य होते. गरजेनुसार हे कापड टिकाऊ बनविले जाते. यामुळेही या कापडाला अनेक क्षेत्रात मागणी वाढत आहे. अशा विविध उपयोगीतेमुळे या कापडाची मागणी फार मोठ्या प्रमाणात वाढत आहे.
