हृदय निरोगी तर आयुष्य आनंदी

कोल्हापूर : प्रसारमाध्यम डेस्क

हृदय म्हणजे केवळ रक्त पंप करणारा अवयव नसतो, तो भावना साठवणारा गूढ सागर असतो. कविता, संगीत, चित्रकला यांसारख्या सर्जनात्मक गोष्टी मेंदूतून येत असल्या तरी परिणामकारकता वाढविण्यासाठी  हृदयातून प्रकट होतात असे म्हंटले जाते. कलाकाराचं हृदय हे भावनांनी भरलेलं असतं, म्हणूनच त्याच्या कृतीत एक वेगळीच जादू असते. हृदय हे केवळ शरीर चालवण्याचं यंत्र नाही, तर ते आपल्या संपूर्ण आयुष्याच्या अनुभवांचं, भावनांचं आणि संवेदनांचं गूढ केंद्र आहे, असे भावनिक होऊन बोलले जाते. आज जागतिक हृदय दिन यानिमित्त ….

जागतिक हृदय दिन (World Heart Day) — दरवर्षी २९ सप्टेंबरला हा दिवस हृदयाच्या आरोग्याविषयी  जागरूकता वाढवण्यासाठी साजरा केला जातो. हृदय हे मानवी शरीरातील एक अत्यंत महत्त्वाचे अवयव आहे, जे संपूर्ण शरीरात रक्त परिसंचरण (Blood Circulation) करण्याचे काम करते. खाली हृदयाची संपूर्ण माहिती मराठीत दिली आहे:

हृदय हे स्नायूंचे बनलेले एक पोकळ अवयव आहे, जे छातीत डाव्या बाजूला थोडं झुकलेलं असतं. याचे मुख्य कार्य म्हणजे ऑक्सिजनयुक्त (oxygenated) व ऑक्सिजनरहित (deoxygenated) रक्ताचे शरीरभर वितरण करणे.

हृदयाची रचना : 

हृदय ४ मुख्य कप्प्यांमध्ये विभागलेले आहे: डावी अलिंद (Left Atrium), डावे निलय (Left Ventricle), उजवी अलिंद (Right Atrium), उजवा निलय (Right Ventricle)

मुख्य झडपा (Valves):

हृदयामध्ये रक्ताचा योग्य प्रवाह राखण्यासाठी चार झडपा असतात: मायट्रल झडप (Mitral Valve), ट्रायकसपिड झडप (Tricuspid Valve), एओर्टिक झडप (Aortic Valve), पल्मोनरी झडप (Pulmonary Valve)

हृदयाचे कार्य : 

• रक्त पंप करणे – हृदय दर मिनिटाला सुमारे ७०–८० वेळा आकुंचन-प्रसारण (contraction-relaxation) करतं.

• ऑक्सिजनयुक्त रक्त फुफ्फुसांमधून (lungs) मिळवून ते संपूर्ण शरीरात पाठवणे.

• शरीरातून आलेले ऑक्सिजनरहित रक्त फुफ्फुसांकडे पाठवणे जेणेकरून ते शुद्ध होईल.

हृदयाचा कार्यपद्धती:

• फुफ्फुसी रक्ताभिसरण (Pulmonary circulation):– ऑक्सिजनरहित रक्त फुफ्फुसांमध्ये नेले जाते आणि तिथे ते ऑक्सिजनयुक्त होते.
• -प्रणाली रक्ताभिसरण (Systemic circulation):ऑक्सिजनयुक्त रक्त सर्व शरीरात पाठवले जाते.